A casca

4 de May del 2011

http://www.galiciahoxe.com/portada/gh/casca/idEdicion-2011-05-04/idNoticia-665422/

A Deli Alonso, a miña Venus Anadiómena

"Mentira. Se o facía de enganos,
e nada máis. Xa está. Doutro xeito,
tamén ti vas ver
canto vai doerme o ser así"
César Vallejo
"...a miña única fazaña/
foi non ser verdadeiro,//
mentir coa conciencia/
de que digo a verdade..."

José Carlos Becerra

"(...) Un político méntenos porque queremos. E iso en si mesmo non é unha mentira, para min a mentira é cando o que a sofre non ten argumentos nin mecanismos para descubrila"

Xosé Luis Barreiro Rivas

A casca que nos incumbe non é a casca do ovo da galiña, a casca rompida polo embrión transformado en polo que sae do ovo, a orixe da vida, o comezo, senón a casca (ou máscara) que envolve o espírito dos nosos semellantes. Esa casca que cunha sumaria observación e certa curiosidade pode favorecer o desarroupe e a posta en descuberto en grao sumo, perverso e escuro da alma humana. O suburbio, o arrabalde, a barriada e os seus centos de habitantes, mostran un disimulo, un enmascaramento, unha hipocrisía, unha falsidade da cal toda máscara, por moi sofisticada que sexa, é só unha alegoría da verdadeira envoltura global. Dobreces e simulacións atrápannos inxenuos, condúcennos á estrataxema, pero non desatan en nós a franqueza, como esa espontaneidade que forxa a paixón, o ardor enérxico e premeditado, que ao pouco frenesí e ao menor ímpeto contrapón unha gran fogosidade e unha maior exaltación. A hipocrisía, a tona, a pel, o envoltorio, a máscara, a casca, a casca mimética como fai o disimulo deliberado, que á sinceridade contrapón a hipocrisía. A casca está composta de silencios, de escusas, de esforzos por agochar a verdade tras ficcións enfeitadas con vocábulos enganosos, que despois segregan veleno dentro dos embusteiros e lacéranlles as entrañas. Ao principio é só finximento de calidades ou de sentimentos opostos aos que verdadeiramente se teñen ou experimentan, máis tarde é un global contubernio da artimaña: a metrópole-falsaria é só un enredo xeral, un artificio estendido por toda a cidade, centos de almas enganosas, centenares de máscaras, caretas, antefaces, centenas de disfraces que o cobren todo; o farsante é un tramposo mañoso, un embusteiro agudo. Da súa boca sae a palabra distorsionada, a mentira, o embuste, a argucia, o embeleco que é só unha ficción; coñecemos o verdadeiramente enganoso e entón indignámonos.

É que nos indignamos ante as cascas que acubillan corvos? Descompómonos ante as peles de cordeiros que ocultan lobos? Pois si. Atérranos calquera artificio que se use para desfigurar a verdade co fin de ocultar o máis atroz do ser humano. Por que mentimos os seres humanos? Recorrer á mentira, como afirma Raquel Mosqueda Rivera, "foi, converteuse xa, non nun vicio senón nun método. Sen ser chamada acode aos nosos beizos. Por que mentín? É unha pregunta cotiá. Servil, oportuna, inxenua, piadosa estúpida ou cruel, pero sobre todo necesaria, a mentira alóxase en nós do mesmo xeito que un virus ou unha droga. Convértese en indispensable ao comer, amar ou respirar. Ninguén di a verdade nunca e isto non porque non queira facelo senón porque a descoñece".

As incerteza, a escuridade, as tebras da alma humana, os gargallos choromiqueiros das vellas troleiras, embusteiras, trapalleiras e zaragalleiras, a imposibilidade para arrincar a falsidade arraigada -como un carracho- ás convencións sociais, xera a edificación da sociedade da dobrez; a sociedade da comedia e da aparencia envólveo todo, e éntranos a tentación de fuxir deste mundo adulterado. Hai que darlles a palabra aos sinceros e iso significa amplificar a voz das persoas boas, transformar o silencio das "voces ocultas" tras o balbordo mediático precisamente en "verbas audibles", para expresar e significar o vocábulo sincero, doce, empático e clarificador. Nas cousas artificiais non hai autenticidade, e tampouco orixinalidade; hai como máximo truco, treta e artimaña. O propio deste esperpento -co seu Max Estrella e o seu Latino de Hispalis- , é converter a realidade nunha universal distorsión, nunha suma de feitos grotescos ou desatinados, nunha sucesión interminable de xigantescas esaxeracións, cuxo impacto fai que o noso entendemento termine sacudido e, esa labazada, nos deixe abraiados ante o escabroso mundo que habitamos, ateigado de canallas, lerchos e monicreques.

Por que propendemos a falar da verdade con alegorías, ou sexa, a transmutala nun ente totalmente simbólico, e así dicimos, por exemplo, que ela é espontaneidade, franqueza, transparencia? Intentamos con iso defendernos, como nos acubillamos baixo a nosa imaxinación cando convertemos en espectáculo unha rosada aurora, o embate das ondas contra as rochas da costa ou cando nos abandonamos arroubados e cheos de éxtase ante unha paisaxe campestre no solpor dun día de verán? Pero os vocábulos teñen significados diversos e moitas veces indefinidos e iso sábeo ben calquera narrador. Ademais a mentira, en principio, non é boa nin mala; depende como se empregue e para que. Xa o dixo Jorge Volpi: "A ficción literaria non xorde cando algún nómade ou cazador conta á súa tribo unha mentira. Xorde cando hai un mentireiro que conta as súas aventuras e o público sabe que é falso pero o conta tan elocuentemente que os demais queren seguir escoitando o seu relato". Ademais como afirma José Morales González: "A mentira ten unha calidade: é un substantivo que pode ser activado e volverse verbo, que é acción, que é movemento. Non pode ser estado. Se deixa de mutar: morre. A mentira non é nin sequera ela un substantivo, non pode selo. Se se substantiva se petrifíca converténdose en verdade. É verbo porque é verbosa, encántanlle as palabras pois o que ten que dicir parece non ter fin -As troitas e as mentiras, canto maiores, tanto mellores-"

Reavívase ante nós o noso entusiasmo; a verdade desasoségase porque sabe ben que baixo aqueles símbolos e aquelas palabras hai unha vontade adversa que se resiste á visión unilateral. Ser sincero representa a non existencia de ningún espazo no noso espírito ao que estea prohibida a entrada, ningún recanto do intelecto que un non coñeza e desexe manter reservado.

A ficción, a fábula, o conto, a trola, bouba, andrómena, mentira é unha casca, unha casca protectora, unha funda fronte á verdade atroz. Por iso todos convertémonos algunha vez na vida en fráxiles bonecos de madeira, como o personaxe creado por Carlo Collodi, con narices que medran imparables a cada novo embuste, e ao final termina sendo certo aquilo de que a un mentireiro cólleselle máis pronto que a un coxo, só que hai determinados embusteiros que parecen coxos biónicos cuxo membro empioucado está dotado dunha superperna ortopédica e electrónica que fai que o tolleito camiñe máis rápido que un cabalo purasangue de carreiras.